Bilindiği üzere, 02.08.2019 tarihinden itibaren yürürlükte olan Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi çerçevesinde menşe beyanı uygulaması (Form A yerine getirilen) farklı dönemlerde çıkarılan Tebliğ hükümleri ile gelişme kaydetmektedir. REX sistemi adı verilen bu yeni sistemde meydana gelen gelişmeler bu duyurumuzun konusunu oluşturmaktadır.
Menşe beyanının nasıl düzenlenmesi gerektiğini ve hangi ülkelerden gelmesi halinde ithalat işlemlerinde kullanılabileceğini daha önceki duyurularımızda iletmiştik. Kısaca özetleyecek olursak; fatura değeri 6000 Euro’yu geçmeyen ithalatlarda herhangi bir ihracatçı, fatura değeri 6.000 Euro üzerinde ise kayıtlı ihracatçı olması halinde söz konusu menşe beyanı yapılabilmektedir. Bu bir tür Onaylanmış İhracatçı sisteminin GTS ülkelerine uygulanması anlamına gelmektedir.
Aslında bu sistem, Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi kapsamında olan ülkelerden yapılan ithalatlarda, Form A Menşe Belgesi yerine, menşe beyanı adı verilen kayıtlı ihracatçı firmalar tarafından yapılan ve eşyanın ithalatı sırasında tercihli rejimden yararlanmasını sağlayan bir sistemdir. Bu sistemin getirilmesindeki amaç, GTS ülkelerinde düzenlenen menşe beyanlarının doğruluğunu artırmak için menşe belgesini veren ihracatçıların bir sisteme kaydı sağlayarak, sadece bu firmaların vermiş olduğu beyanların doğru olduğunu ortaya koymak içindir. Örneğin, bu sisteme göre Afganistan’dan ithal edilen bir ürün için form A yerine menşe beyanı yapılacağını ancak bu beyanın kayıtlı bir ihracatçı tarafından yapılması gerektiğini belirtmektedir. Yani kayıtlı olmayan bir ihracatçıdan 6.000 Euro üzerinde bir mal ithalinde menşe beyanı alınması halinde, bu beyan Türkiye’deki ithalat esnasında kullanılamaz veya vergi indirimi sağlamaz.
Bu sistem bir tür geçiş döneminde olduğu için uygulamada, hangi ülkelerden menşe beyanı isteyeceğiz, aldığımız menşe beyanı gerçekten vergi avantajı sağlıyor mu, hangi ülkeler ve hangi tarihler için hala Form A Belgesi geçerli, daha önce Form A belgesi ile antrepoya koyduğumuz ürünler ne olacak, vs gibi konular gündeme gelmektedir.
Bunun yanında, Türkiye’den AB ülkelerine, İsviçre veya Norveç’e GTS ülkelerinden alınan malı gümrük idaresinin kontrolü altında iken (mesela antrepoda iken) müfrez menşe beyanı ile gönderilmesi durumunda, Türkiye’deki göndericinin de kayıtlı ihracatçı olmasını öngörmektedir. Bu nedenle, bu tür işlem yapan bir firma olması halinde REX sistemine kayıt olunması gerekir.
Ayrıca bu sistemde de tedarikçi beyanı uygulaması bulunmaktadır. Yani GTS ülkelerinden alınan girdi ile üretilen bir ürünün menşe kazanmaması durumunda, örneğin Afganistan’dan alınan iplik ile üretilen kumaş menşe kazanmadığı durumda, Almanya’daki alıcıya Türkiye’deki gönderici, tedarikçi beyanı gönderebilir ki; bu beyan sayesinde malın Afganistan menşeli olduğunu ve kümülasyon girdileri ile üretildiğini gösterebilir. Bu şekilde söz konusu ürün Almanya’da tercihli rejimden yararlanmaya yani düşük vergi veya vergi alınmadan ithal edilmeye devam edecektir.
Bu itibarla, dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır: 1. Hangi ülkeden menşe beyanı alınabileceği veya menşe beyanının hangi ülkelerde geçerli olmadığı (Eşyanın geldiği ülke için hangi belge kullanılacak) 2. Form A Belgesinin hala geçerli olduğu ülkelerin bilinmesi gerektiği, 3. Menşe beyanı yapan firmanın (göndericinin) gerçekten kayıtlı ihracatçı olup olmadığının sorgulanması (firmaya sorulması) 4. Menşe beyanın şekil ve içerik yönünden uygun olup olmadığı;
Hususlarında dikkatli olunmalıdır.
